ورود
نام کاربری :   
کلمه عبور :   
[عضویت در سایت]
[فراموشی کلمه عبور]

ارزش شماره دوازده : ما جهت توسعه تعالي جهاني با خدمت عاشقانه به يكديگر و فرصت‌سازي و پرورش اعتقاد در ديگران منجر به توانمندسازي انسانهاي پيرامون خود مي‌شويم و با اعمال و كلام ارزشمند خود، ديگران را نيز به مسير و رسالتمان علاقمند مي‌نمائيم

موقعیت صفحه: صفحه اصلي > مـقـالات  > دیدنی‌های ایران و جهان 



بقایایِ قلعه‌ای با صلابت، بر فراز کوهی در غرب لارستان

قـلـعـه اژدهـا پـیکر لارسـتـان

کُد مطلب: ٥١٤٤

تعداد نمایش مطلب: 2993

‌ساعت‌و تاریخ درج مطلب: ٠٢:٣٤ پنج شنبه ٧ شهريور ١٣٩٢

قلعه اژدها پیکر

   

قلعهٔ اژدهاپیکر در شهرستان لارستان بر روی تپه‌ای در جانب شمالی شهر می‌باشد.

قلعه اژدها پيكر روی يک سطح مرتفع در باختر شهر شيراز قرار گرفته و طول آن 700 و پهنای آن 170 متر است.

اين قلعه از 3 بخش ديوار سنگی محاطی، قلعه بالايی و ميانی تشكيل شده است. به جز قلعه بالايی و بنای مشهور به قبر مادر نادرشاه، بقيه قسمت‌های قلعه ويران شده است.

بین این تپه و تپه‌ای که «قلعهٔ نارین» بر روی آن ساخته شده، دره‌ای تنگ وجود دارد که مسیر رودخانهٔ خشکی (رودخانه فصلی) به نام رودخانه (وروند) می‌باشد.

آثار ساختمان سد مسقف بین دو تپه نیز تا به امروز اندکی باقی است.

در ضلع شرقی قلعه اژدها پیکر، بر روی یک سطح مرتفع مشرف به شهر لار، بقایایی از یک ساختمان به جا مانده که به قبر مادر نادر شاه مشهور است.

 

دیوارهای خارجی آن ساختمان مربع شکل و به ابعاد ۵/۴×۵/۴ متر و ارتفاع آن ۹ متر می‌باشد.

قدمت آثار و بقایای آن به دورهُ ساسانی می‌رسد (پوهندا، ۱۹۸۶، ص ۶۶). استحکامات و تأسیسات داخلی آن چنان محکم و استوار بوده‌است که در قدیم آن را طلسم کیانی می‌نامیده‌اند (منجم، ۱۳۶۶، ص ۲۱۴).

برفراز این کوه چاهی از دل سنگ تراشیده شده که به دولاب مشهور است و در بارهُ آن داستان‌ها و افسانه‌های بسیاری گفته می‌شود که قدیم‌ترین این روایات در تحفةالغرائب، از نوشته‌های عصر صفویه آمده‌است:


«از قلّه کوه تا به قعر آن سنگ تراشیده‌اند. گویند در آن چاه گنجی عظیم و ماری موکّل است و کسان به طلب آن گنج بسیار رفته‌اند و کشته شده‌اند. گویند در زمان شاه عباس ثانی حاکم لار، سیّدی را در آن چاه فرستاد، بعد از مدتی مدید او را بیرون آوردند.

نقل کرده که چون داخل چاه شدم چندین هزار شمشیر دیدم که در اندرون چاه از چپ و راست بر یکدیگر می‌خورد. چون من دعا و قرآن همراه داشتم شنیدم که شخصی می‌گفت کار به وی مدارید که کلام الله با وی است. از آن جا گذشتم و قدری راه که به ته چاه رفتم باز چندین هزار تیر می‌انداختند، به وسیلهُ قرآن و دعا از آن جا گذشتم و به ته چاه رسیدم.

بعد از زمانی تختی دیدم و مردی در بالای آن نشسته نورانی و ریش سفید، سلام دادم. جواب داد و گفت: به «عوض بیگ» بگو که از ما چه می‌خواهی، آقای تو عباس از این مال بهره ندارد، الاّ دسته خنجری و یک اشرفی. خنجر را داد که به «عباس» بده، اشرفی را داد که به «عوض بیگ» بده.

قدری خاک به من داد و گفت: ببین.

چون نظر کردم چهار خیابان عظیم دیدم در این چاه. دو خیابان تا چشم کار می‌کرد ظروف و اوانی طلا و نقره بود و زر و جواهر بسیار خروار خروار بر هم ریخته و در خیابان دیگر سپاهی مکمل ایستاده بودند.

گفت: این مال و سپاه از قائم آل محمد است. برو بگو که تا سرچاه را بپوشند و به حال خود باشد که ضرر به او می‌رسد.»
در کتاب «عالم آرای عباسی» نیز از این قلعه نام برده شده‌است، وامروزه هم خرابهٔ آن مشرف به شهر لار بر فراز تپه‌ای پا برجا مانده‌است. 

البته در شهر شیراز نیز قلعه دیگری با همین نام وجود داشته‌است.

در کتاب «عالم آراي عباسي» نيز از اين قلعه نام برده شده‌است.

در پشت قلعه اژدها پيکر لارستان، در شهر قديم لار يک اثر قديمي نيمه مخروبه به شکل دايره قرار دارد که از سنگ و ساروج ساخته شده است و داخل آن چندين طاقي ديده مي شود و به نظر مي رسد که محلي براي کشتار دام و روغن گيري بوده و به همين دليل نيز به «عصارخانه» مشهور است.

قلعه اژدهاپیکر مانند سایر قلاع واستحکامات کوهستانی دارای بروج وباره می‌باشد و از آنجایی که برفراز کوه بلند و یکپارچه‌ایی قرار گرفته که از همه جهت دارای شیب تندی است، به آسانی قابل دسترسی نیست.

در حال حاضر قلعه به حالت مخروبه در آمده و تنها بقایایی از تأسیسات وبخش‌های وابسته به آن باقی است.

با این حال حتی از ظاهر فعلی قلعه می توان قدمت کهن وتاریخی بودن آن را احساس کرد وبا بررسی آثار باقی مانده به ماهیت صحیح آن (منجمله تعیین قطعی زمان قلعه)پی ‌برد.
در سطح قلعه تعداد قابل توجهی از تکه سفال‌های متعلق به ادوار مختلف اسلامی به چشم می‌خورد.





قلعه اژها پیکر لار در گذشته نه چندان دور دارای دروازه بزرگی بوده و مدت‌ها از محل آن اطلاعی در دست نبود.

بر اساس بررسی‌های محلی، در روستای کودیان ار توابع بخش مرکزی شهرستان شیراز دروازه‌ای وجود دارد که اهالی، آن را دروازه قلعه‌ی لار می‌دانند.
به گفته برخی از افراد مسن روستای کودیان این دروازه چوبی بزرگ به عنوان هدیه به صولت الدوله قشقایی داده شده و سال‌ها در این روستا قرار داشته است. در حال حاضر این دروازه بزرگ بر روی رودخانه ای قرار داده شده و به عنوان پل دو طرف رودخانه این روستا را به هم وصل می کند.


روستای کودیان از توابع بخش مرکزی شیراز زیر نظر دهیاری و شورای اسلامی روستا اداره می‌شود و اداره میراث فرهنگی لارستان با هماهنگی اداره کل میراث فرهنگی استان فارس می تواند با پیگیری موضوع این دروازه تاریخی را با جلب موافقت شورای روستای کودیان به شهر لار بازگرداند.
فعالان میراث فرهنگی لارستان در سال های اخیر بارها از طریق رسانه‌ها از خطر تخریب کامل قلعه تاریخی اژدها پیکر سخن گفته‌اند.

این بنای تاریخی که قدمت بخش هایی از آن به پیش از اسلام می رسد در اثر عدم رسیدگی در خطر نابودی کامل است. 
مرمت این بنای تاریخی که نماد شهر لار محسوب می‌شود از نظر فعالان میراث فرهنگی این شهر دارای اهمیت و اولویت خاصی است. چرا که احتمال از بین رفتن آن در آینده نزدیک نگرانی‌های جدی در میان اصحاب فرهنگ این شهر آفریده است.




 

در کتاب تاریخ گیتی گشا که اوائل قرن 13 هجری قمری نوشته شده است: در بیان وقایع سال‌های 1178-1179 هجری قمری منطقه لارستان که در نهایت به تسخیر قلعه لار و گرمسیرات آن حدود و استیصال نصیر خان لاری(از خوانین و مقتدران لار) انجامید، از قلعه اژدها پیکر چنین سخن رفته است:

«قلعه لار و گرمسیرات آن حدود در وقایع سال‌های مذکور به تصرف و تسخیر دولت در آمد و نصیر خان لاری استیصال گردید) وی مدتی بود که در خطه لار، رأیت اقتدار بر افراشته و مردم گرمسیر را با خود متفق کرده بود.

زمانی که شهر لار به تصرف قوای شیراز به رهبری محمد حسن خان قاجار در آمد، نصیر خان در قلعه‌ای که در دامن کوه قرار داشت متحصن شده بود، وی بر فراز کوه دیگ ، قلعه‌ای داشت به نام قدمگاه و در پایین آن دو قلعه بود مشتمل پر فراز و نشیب که نصیر خان سدی بر آن بسته و مذکور را به قدمگاه متصل نموده بود که تفنگچیان فی ما بین به سهولت رفت و آمد کنند.




مورخ لاری در کتاب تاریخ لارستان راجع به قلعه آورده است: قلعه مذکور بر روی کوهی یک پارچه قرار گرفته که از نظر جغرافیایی در سمت غرب شهر لار واقع شده است و از آنجایی که شکل اژدها دارد، به قلعه اژدها پیکر معروف گردیده است.

در حال حاضر قلعه به صورت خرابه‌ای در آمده ولی آثار ابنیه‌ای از قبیل: سرداب و عبادتگاه و حمام و آرامگاه، آب انبار – چاه – دولاب – آثار برج و بارو و حصار متعلق به بنای قلعه هنوز باقی مانده است.


این قلعه در قدیم به وسیله طاق‌های متعددی که از سنگ و ساروج ساخته شده بود با قلعه قدمگاه لار ارتباط داشته تا اینکه در زلزله چهار قرن پیش، طاق‌های مذکور خراب گردید.
هنوز آثار طاق در بعضی از قسمت‌ها باقی است.





عبدالحسین سعیدیان به ارتباط قلعه اژدها پیکر با قلعه گراش (شهری در 20 کیلومتری غرب لار ) اشاره کرد.

اقتداری به نقل از سفرنامه شاردن به وجود قصری که بر فراز یک کوه قرار دارد، اشاره کرده است که به نظر می‌رسد منظور از بنای قصر همان قلعه اژدهاپیکر باشد.
شاردن در این باره نوشته است:

در قسمت آخر شهر لار قصری قرار داده بر روی قله کوهی بنا شده و شکلی بیضی دارد. قصرمذکور دارای حصاری با 22برج است. هرچند بنای مذکور از پائین به نظر قشنگ می‌رسد چرا که دیوارهای خیلی زیبا و خوب دارد ولی وقتی که انسان وارد آن می‌شود قصر ناخوشایندی جلوه می‌کند.

در آنجا 5 عراده توپ دیدم که در بروج قرار داده بودند وسه لوله توپ که دارای علامت ارتش اسپانیا ونایب السلطنه هند بود و این کلمات بر روی آن‌هاخوانده می‌شد:
فیلیپ سوم پادشاه اسپانیا-نایب السلطنه کوتینهو سال 1619ونایب السلطنه ازودو(azved)سال 1617.

این لوله‌های توپ نشان می‌دهد که چون ایرانی‌ها هرمز رافتح کردند و پرتغالی‌ها را اخراج نمودند، این توپ‌ها رابه شهر لار آوردند(برابر1623میلادی).

در روی یک کوه دیگرکه نزدیکی این کوه است دیوارهای یک قصر دیگر هویداست.
این قلعه ،قلعه اصلی و نظامی پادشاهان لار بود و می‌گویند که در این قلعه محبوسین با افراد خانواده خود از برادران و فرزندان در آن زندگی می‌کردند.

شاه عباس (صفوی)در آغاز حکومت خود همین استفاده را از قصر مذکور می‌کرده است اما در نهایت تصمیم به انهدام آن گرفت.

هرچند شاردن در سفرنامه به توصیف قصری که برفراز قله یک کوه قرار دارد، پرداخته و مستقیم از قلعه با نام اژدها پیکر حرفی به میان نیاورده است؛ اما به نظر می‌رسد منظور از قصری که شاردن شرح می‌دهد، همان قلعه اژدها پیکر باشد.

چرا که توصیفات شاردن از قصر مذکور با ظاهرکلی قلعه اژدها پیکر مطابقت دارد.

قرارگرفتن قصر بر روی یک کوه و بیضی بودن فرم آن، همینطور حدود تقریبی بروج قصرکه شاردن بدست می‌دهد با قلعه اژدها پیکر تطبیق می‌کند.

از طرف دیگر شاردن از وجود قصر دیگری خبر می‌دهد که بر فراز کوهی ودر نزدیکی کوه قبلی واقع شده است.

توصیف اخیر نیز با موقعیت قرار گرفتن قلعه اژدها پیکر و قلعه معروف به قدمگاه لار کاملا تطبیق می‌کند.






ما این موضوع که چرا شاردن قلاع مذکور را به عنوان قصر معرفی کرده است، نباید باعث گمراهی ما گردد.
منظور از کلمه قصر و یا کاخ چیزی غیر از آن است که امروزه از این کلمه برداشت می‌شود.
کتاب معماری ایران دوره اسلامی در این باره نوشته است:
منظور ما از کلمه کاخ، مفهومی که در زمان ما از این کلمه استنباط می‌شود نیست بلکه مقصود بناهایی است که با یک معماری عالی و در مقیاس بزرگتر به عنوان بناهای اشرافی، تجاری، مسکونی اربابی و یا به شکل یک ساختمان بزرگ محصور در یک قلعه ساخته شده‌اند.

در کتاب معماری ایران دوره اسلامی –فهرست بناها از بنای قلعه اژدهاپیکر چنین یادشده است:«قلعه اژدهاپیکر درجاده لار - جهرم واقع شده و تا کنون به ثبت تاریخی نرسیده است.»







همچنین در کتاب لارشهری به رنگ خاک راجع به قلعه اژدها پیکر آمده است که قلعه دارای طول700متر وعرض 170متر است وبه طور کلی تاسیسات آن از سه بخش دیوارسنگی محاطی، قلعه بالائی وقلعه تشکیل شده است و قدمت آن با توجه به یافته‌های قلعه به پیش از اسلام می‌رسد.

هم چنین آثار چینی‌های دوره مغولی و پیش از آن در قلعه به چشم می‌خورد.


سکه‌های لاری


این مکان تا صدسال پیش مسکونی بوده و در زمان سلطنت رضاشاه بارها بمباران گردید.
در حال حاضر به استثنای قلعه بالائی و بنای مشهور به مقبره مادر نادر شاه، بقیه قسمت‌های قلعه منهدم شده است.





چنانچه از نظر گذشت در هیچ یک از منابع گذشته به زمان قلعه اژدهاپیکر اشاره مستقیمی نشده است تنها در کتاب لار شهری به رنگ خاک، در این خصوص آمده است:
با توجه به یافته‌های متعلق به قبل از اسلام از قلعه اژدهاپیکر؛ قدمت قلعه به زمان پیش از اسلام می‌رسد.

هرچند تذکر این نکته ضروری است که نگارنده از نوع مدارک مذکور هیچ گونه اطلاعی بدست نیاوردم. اماتوجه به چندنکته می‌تواند ما را در تشخیص زمان تقریبی قلعه رهنمون سازد.
آثار و مدارک و شواهد تاریخی شهر لار دلالت بر آبادانی قابل توجه مکان مذکور در دوران ساسانی دارد و از آنجایی که اکثر آبادی‌ها و شهرهای ساسانی دارای استحکامات و قلاع بوده‌اند، در نظرگرفتن قلعه یا استحکامات از دوران ساسانی برای شهرلار بعید به نظر نمی‌رسد.

ساختار و ظاهر خود قلعه نیز با معماری قلاع عصرساسانی نزدیکی دارد.
هم چنین در پای کوهی که قلعه اژدها پیکر برفراز آن قرار گرفته است؛ بقایای یک پل سنگی مخروبه به چشم می‌خورد که با توجه به فرم ظاهری وساختار آن به نظر می‌رسد که به احتمال متعلق به عصر ساسانی باشد.

مصالح پل شامل سنگ و ملاط گچ وساروج است. نمای بیرونی پل طورکلی با ساروج روکش شده است. هنوز بقایای 2طاق پل وکانه پوش‌هایی که مابین طاق‌ها زده شده است، باقی می‌باشد.

به احتمال زیاد ما بین قلعه قدمگاه که برفراز کوهی در نزدیکی قلعه اژدها پیکر قرار دارد، به کمک پل مذکور ارتباط برقرار می‌شده است.

در کتاب تاریخ لارستان نیز به ارتباط مابین قلاع اژدها پیکر و قدمگاه به کمک طاق‌های متعددی اشاره شده است که به احتمال منظور از طاق‌های مذکور همین پل باشد.

منبع: سایت ویکی پدیا، روزنامه اطلاعات، همشهری آنلاین، لارستان کهن، بنیاد بازشناسی لارستان کهن، سایت صحبت نو، شورای اسلامی شهرلا

معرفی: نیکدخت شریف‌فر

 

أَ وَ لَمْ يَسِيرُواْ فىِ الْأَرْضِ فَيَنظُرُوا


 كَيْفَ كاَنَ عَاقِبَةُ الَّذِينَ مِن قَبْلِهِمْ وَ كاَنُواْ أَشَدَّ مِنهْمْ قُوَّةً


وَ مَا كاَنَ اللَّهُ لِيُعْجِزَهُ مِن شىَ‏ءٍ فىِ السَّمَاوَاتِ وَ لَا فىِ الْأَرْضِ


إِنَّهُ كاَنَ عَلِيمًا قَدِيرًا(44 فاطر)

 

 


آيا در زمين سیر نکردند تا عاقبت كسانى را كه پيش از ايشان بودند

و نيرومندتر از آن‌ها بودند بنگرند؟ و هيچ چيز، نه در آسمان‏‌ها و نه در زمين

خدا را ناتوان نمى‏سازد،

چرا كه او همیشه داناى  همیشه تواناست.

 

برگزیده‌ای از دیدنی‌های ایران و جهان

در زمین سیر کنیم

انبیاء مدفون در ایران

سلطان سبلان روستای بدون جاده

محل طلاقی دو دریا مکه شهر همیشه زنده بازار قیصریه لارستان آتشکده بزرگ کاریان

 
 

    *********

ساعت و تاریخ درج مطلب: ٠٢:٣٤ - پنج شنبه ٧ شهريور ١٣٩٢

کُد مطلب: ٥١٤٤  -  تعداد نمایش مطلب: 2993

 

                               نسخه چاپي                        ارسال به دوست                       

                   

امتیازدهی
نظرات بینندگان
کاربر مهمان
1395/01/12 16:21
0
0
مرسی از اطلاعاتتون ، عکس ها و اطلاعات جالب بیشتر در مورد قلعه اژدها پیکر لار: http://www.citymity.com/place/ghale-ezhdeha-peikar/
فرشاد دواني
1392/06/12 5:26
0
0
سلام . متشکرم از مطلبی که تحقیق نموده و در این قسمت قرار دادید. مدتی قبل از این منطقه برای اولین بار دیدن کردم و این کوه را از نزدیک بررسی و حتی روش قدم زدم. زمانی ظاهرا به این کوه، کوه سبز گفته میشده که قلعه اژدها پیکر روی آن بنا نهاده شده بوده و منطقه نیز در آن زمان از سبزی خاصی بهرمند بوده است. قدرتمندی حاکمان وقت در ای منطقه و اطراف آن بقدری بوده که یکی از بزرگترین آتشکده های زمان نیز در نزدیکی این محل قرار داشته که طبق روایت برای دعا و نیایش و ... افراد از راه دور و نزدک به این منطقه می امدند. خلاصه رونق و ثروتمندی وجود داشته که طبق بقایای ساختمانها و آتشکده و قلعه و ... میتوان متوجه آن شد. اما و اما اینکه همه این قدرت و مکنت و تاج و تخت و ... همه و همه چه شد. تقدیر و تشکر دارم از کلام حق قرآن مجید و شکر گزار ایه شریفه ای هستم که در انتهای مطلب از سوره فاطر قرار داده شد تا یاد آوری قدرت پروردگار باشد که درس و تجربه ها را به این وسیله دیده و به خاطر بسپارد. تصدیق میکنم که او همیشه دانای همیشه قادر است و توانا. متشکرم از مطلبی که تحقیق کردید و تهیه نموده و برایمان در این قسمت قرار دادید
نظر شما
نام :
ایمیل : 
*نظرات :
متن تصویر:
 






                                     جدیدترین  برنامه‌ها  و  محصولات كانون

دوره آنلاین «ساماندهی محیط کار و زندگی»

به زودی !

مجموعه خودسازی 2(به زودی)

شامل چند نوع وانهادگی و مراقبه کاربردی و کوتاه

جستجوی پیشرفته   
سه شنبه ٠٦ تير ١٣٩٦
منو اصلی
عنوان
عنوان

آمار بازدیدکنندکان

بازدیدکنندگان صفحه:  262493
کل بازدیدکنندکان:   6191958
بازدیدکنندگان امروز:  1198
بازدیدکنندگان آن‌لاین:  3
زمان بارگزاری صفحه: 0/3281 ثانیه
             صفحه اول                           کلیه حقوق مادی و معنوی این سایت متعلق به کانون مهندسین تحول کیمیا است(راه‌اندازی 1385)                           تماس با ما